Krediye Bağlı Hayat Sigortası Sözleşmesi
Giriş
Kredi işlemleri, kredi kuruluşları bakımından sadece karlı değil aynı zamanda riskli bir faaliyettir. Bu nedenle kredinin geri ödenmeme riskine karşılık çeşitli teminatlar yer almaktadır. Bunlardan birisi ve en önemlisi de krediyle bağlantılı hayat sigortasıdır.
TTK madde 1487’de hayat sigortası sözleşmesi: “sigortacının, belli bir prim karşılığında, sigorta ettirene veya onun belirlediği kişiye, sigortalının ölümü veya hayatta kalması hâlinde, sigorta bedelini ödemeyi üstlendiği sigorta sözleşmesi” olarak tanımlanmaktadır. Krediye bağlı hayat sigortası sözleşmesinde kredi alanın vefatı rizikosuna ek olarak başka teminatların da (hastalık, kaza vs. gibi) rizikosu belirlenerek kredi borcunun güvence altına alındığı bir hayat sigortası türüdür. Bu alan bankacılık, tüketici hukuku ve sigorta hukuku kesişiminde yer almaktadır.
Krediyle Bağlantılı Sigorta Sözleşmesi Zorunlu Değildir.
Tüketicinin açık talebi olmadan krediyle bağlantılı hayat sigortası yapılamaz. Banka tarafından, tüketiciye hem sigortalı hem de sigortasız kredi seçeneği sunulması zorunludur. Bankaların fiilen zorunlu kılması durumunda TKHK madde 29'a açıkça aykırı ve haksız şart oluşturacaktır.
Tüketici istediği sigorta şirketinden poliçe sunabilir. Önünden hukuken bir engel bulunamaktadır.
Amaç
Krediyle bağlantılı hayat sigortasının iki amacı bulunmaktadır. Bunlar:
-Kredi kuruluşunun borcunu teminat altına alması.
-Kredi borçlusunun, rizikonun gerçekleşmesi durumunda kredi borçlusu ve mirasçıların borçtan sorumlu olmaması.
Taraflar ve Sözleşmesel Yapı
İlk primin ödenmesiyle sigortacının sorumluluğu başlamaktadır. Sözleşmenin tarafları: sigorta ettiren/sigortalı (kredi borçlusu), sigortacı ve lehdardır (banka). Krediyle bağlantılı hayat sigortasında kredi veren lehtar olarak yer almaktadır. Tazminat öncelikle bakiye borç tutarında lehtar bankaya kalan kısım ise mirasçı bulunması durumunda mirasçılara ödenir. Bu husus uygulamada böyledir. Ancak önemle belirtmek isteriz ki sigorta sözleşmelerinde tazminat lehtara ödenir.
Sigortalının ve Sigortacının Yükümlülükleri
Sigortalı/sigorta ettiren sözleşmede belirtilen ve talep edilen bilgileri eksiksiz ve hatasız bildirmekle yükümlüdür. Kasıtlı gerçeğe aykırı sağlık beyanları sigortacıyı tazminat ödeme yükümlülüğünden kurtarmaktadır.
Sigortacı, sigortalı/sigorta ettireni detaylı olarak bilgilendirmekle yükümlüdür. Sigortalı gerçeğe aykırı sağlık beyanında bulunsa dahi sorular açık değilse veya aydınlatma yükümlülüğü yerine getirilmemişse sigortacının sorumluluktan kurtulması mümkün olmaz.
Sigortadan Cayma ve Fesih
TTK m.1489 uyarınca, can sigortalarında, “Sigorta ettiren, sigortacının kendisine cayma hakkını kullanabileceğini bildirmesinden itibaren onbeş gün içinde sözleşmeden cayma hakkına sahip olacaktır." Cayması durumunda sözleşme hiç kurulmamış olacak ve primin tamamı iade edilecektir. Herhangi bir ücret veyahut yaptırım bulunmamaktadır. Mesafeli satışlardan kaynaklı caymalarda bu süre 30 gündür.
Kredi kapatıldığı takdirde poliçe devam ettirilemez. Fesih durumunda kalan süreye ait primler oransal olarak iade edilir. Banka veya sigorta şirketi feshi reddedemez.
Sigortacı; sigorta ettiren yanlış veya eksik beyanda bulunmuşsa prim tutarını etkileyecekse ya primi artırabilir ya da sigorta sözleşmesini iptal edebilir. Sigortacı ihlali öğrendiği tarihten itibaren 1 ay içinde iptal beyanında bulunmalıdır. Grup hayat sigortalarında iade yöntemi farklı olabilir.
Zamanaşımı
Sigorta sözleşmesinden doğan bütün istemler alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren 2 yıl ve sigorta bedeline ilişkin istemler herhalde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren 6 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.
Yetkili ve Görevli Mahkeme
Sigorta ettirenin, sigortalının veya lehtarın leh ve aleyhine açılacak davalarda onların yerleşim yerleri mahkemesi kesin yetkilidir.
Tüketici kredisinden kaynaklı uyuşmazlıklarda tüketici mahkemeleri görevlidir. Tüketici mahkemesinin yer almadığı adliyelerde asliye hukuk mahkemeleri yetkili olacaktır.
Sonuç
Krediye bağlı hayat sigortası, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve güncel içtihatlarla tüketici lehine şekillenmiştir. Krediyle bağlantılı sigortanın zorunlu olmaması, tüketicinin sigorta şirketi seçme hakkı, sigortalının bilgilendirme yükümlülüğünün artırılması ve bankanın tazminat talebinde önce sigortacıya yönelme zorunluluğu uygulamada en önemli düzenlemelerdendir.
Av. Kaan KAPLAN & Av. Melek KAPLAN