11.Yargı Paketinde Yeni İnfaz Düzenlemesi
GİRİŞ
Ceza ve infaz sistemini doğrudan etkileyen yeni bir düzenleme olan “11. Yargı Paketi” TBMM’ye sunuldu. Organize suçlardan bilişim suçlarına, trafikte yol kesmeden “Covid düzenlemesi” ile bağlantılı infaz değişikliklerine kadar pek çok başlıkta önemli düzenlemeler yer almaktadır.
Pakette;
- Organize suçlarla mücadele,
- Trafikte yol kesme ve meskûn mahalde ateş etme cezalarının artırılması,
- Bilişim/dolandırıcılık suçlarında hesapların dondurulması,
- Telefon hatları ve kimlik doğrulamada yeni yükümlülükler,
- “Covid infaz düzenlemesi” kapsamının genişlemesi,
- Çocuk adalet sistemi ve akıl hastalığına ilişkin yeni düzenlemeler yer almaktadır.
Meclis görüşmelerinin ardından son şeklini alacak tasarı, tamamlandıktan sonra Resmi Gazete’de yayımlanıp uygulanmaya başlayacaktır. Bu yazımızda yeni yargı paketinin sadece infaz hukukuna ilişkin kısmı değerlendirilecektir.
1. En Çok Merak Edilen: Ceza İndirimi / Tahliye Var Mı?
Meclise sunulan yargı paketinde doğrudan genel af düzenlemesi yer almamaktadır. Ancak 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun geçici 10. maddesinde düzenleme yapılmaktadır. Bu düzenleme ile 31/07/2023 tarihi ve öncesinde işlenmiş suçlar nedeniyle hükümlü olanların erken tahliyesi veya erken denetimli serbestlikten yararlanması gündeme gelmektedir. Bu haliyle de binlerce hükümlüyü etkileyecek “kısmi af” söz konusudur.
31/07/2023 ve öncesinde işlenen suçların infazı açısından, açık cezaevine 3 yıl erken ayrılma ve yeni olarak +3 yıl denetimli serbestlik imkânı bulunmaktadır. Yine davası kesinleşmeyen veya infaza girip yakalaması bulunanlar da yeni düzenlemelerden faydalanabilecektir.
2. Geçici 10/6. Madde Düzenlemesi: 31 Temmuz Eşitsizliği
Şu an yürürlükte olan Geçici 10/6. maddeye göre, TCK İkinci Kitap, Dördüncü Kısım, 4–7. Bölümlerdeki suçlar (devlet güvenliğine, anayasal düzene, milli savunmaya, devlet sırlarına karşı suçlar vb.), Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar, Örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar kapsam dışında kalmaktadır. Kapsam içindeki suçlarda ise, 31/07/2023 tarihi itibarıyla kapalı ceza infaz kurumunda bulunan hükümlülerden; toplam hapis cezası 10 yıldan az ise en az 1 ay kapalıda kalıp, toplam ceza 10 yıl ve üzeri ise en az 3 ay kapalıda kalıp ve genel mevzuata göre açığa ayrılmasına 3 yıl veya daha az süre kalanlar bakımından bu şartlar oluştuğunda açık ceza infaz kurumuna 3 yıl erken ayrılabiliyor.
Aynı hükümlüler ve 31/07/2023 tarihinde Geçici 9/6. maddesi kapsamında açıkta bulunanlar en az 3 ay açıkta kalmak kaydıyla denetimli serbestlikten 3 yıl erken yararlanabiliyor.
Yani mevcut sistemde +3 yıl düzenlemesi iki aşamalı şekildedir. Öncelikle kapalıdan açığa 3 yıl erken ayrılabilirken, açık ceza infaz kurumunda en az 3 ay kaldıktan sonra denetimli serbestlikten 3 yıl daha erken yararlanılabilmektedir.
Ancak en kritik nokta ise bu imkân sadece 31/07/2023 tarihinde zaten cezaevinde olanlara tanınıyor. Bu düzenleme de suçu 31/07/2023’ten önce işleyen iki kişiden birinin dosyası erken kesinleşmiş ve 31/07/2023’te cezaevindeyse yararlanıyorken, diğerinin davası geç bitmiş ve 31/07/2023’te henüz cezaevine girmemişse yararlanamıyordu. Bu durum uygulamada “31 Temmuz İnfaz Eşitsizliği” diye tartışılmaya başlamıştı.
3. 11. Yargı Paketi ve “31 Temmuz İnfaz Eşitsizliği”
Teklifin 27. maddesi, tam da bu tarih ve statü (31/07/2023 itibarıyla cezaevinde olma) şartına müdahale ediyor. “Cezaevinde olma tarihi” yerine “suç tarihi” esas alınarak infaz düzenlemesi yenileniyor. Eski metinde “31/07/2023 tarihi itibarıyla kapalı ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler” ibaresi vardı. Teklifle, bu şart “31/07/2023 tarihi ve öncesinde işlenmiş suçlar nedeniyle hükümlü olanlar” şeklinde revize edilerek kıstas alınan noktayı suç tarihine çekmektedir.
Yeni düzenleme ile 31/07/2023 ve öncesinde işlenen suçlardan dolayı, herhangi bir zamanda kapalı ceza infaz kurumuna giren ve geçici 10/6. maddedeki diğer şartları sağlayan hükümlüler, artık +3 yıl erken açığa ayrılma ve +3 yıl erken denetimli serbestlik imkânından yararlanabilecektir.
Yani “31/07/2023’te cezaevinde olma” şartı kalkıyor, onun yerine “31/07/2023 ve öncesinde suç işleme” şartı geliyor.
4. 7. ve 8. Fıkraların Yürürlükten Kaldırılması
Teklif uyarınca Geçici 10. maddenin 7. ve 8. fıkraları tamamen kaldırılıyor. Mevcut 7. Fıkra; 16, 16/A ve 17. maddeleri uyarınca ertelenmiş veya infazı durdurulmuş cezaların da 31/07/2023 itibarıyla durumu dikkate alınarak 6. fıkradan yararlanabilmesini düzenliyordu. Mevcut 8. fıkra ise koşullu salıverilmesi geri alınan ve cezası aynen infaz edilenlerin bu cezası yönünden 6. fıkradan yararlanamayacağını hükme bağlıyordu.
Yeni sistemde 6. fıkra “suç tarihi” eksenli hale geldiği için, 7–8. fıkralarla getirilen “özgü tarih/statü” tamamlayıcı hükümlerine artık ihtiyaç olmadığı ve bu yüzden kaldırıldıkları ifade edilmektedir.
Pratikte anlamı ise koşullu salıverilmesi geri alınanlar, denetimli serbestlik ihlali yapanlar, ikinci kez firar edenler gibi gruplar yönünden, +3 yıl erken denetimli serbestlik hakkı bakımından mevcut kısıtlayıcı sistematik korunmaktadır. Ancak bunun teknik uygulanışı, kabul edilecek nihai kanun metni ve yönetmelikler ile netleşecektir. Şu aşamada koşullu salıverilmesi geri alınanlar, denetimli serbestlik ihlali yapanlar, ikinci kez firar edenler yeni infaz düzenlemesinden doğrudan yararlanamamaktadır.
5. Yeni Düzenlemenin Uygulama Şartları
Teklif kabul edilirse, Geçici 10/6. maddesi aşağıdaki şekilde uygulanabilecektir.
5.1. Suç Tarihi Şartı
- Mutlaka 31/07/2023 tarihi ve öncesinde işlenmiş suç olmalı.
- İçtimalı cezalar açısından ise içtima edilen cezaların tamamının bu tarihten önce işlenmiş suçlara ait olması gerekir. İçtima içinde 01/08/2023 sonrası tek bir suç bile varsa +3 yıl düzenlemesinden yararlanılması mümkün değildir.
5.2. Suç Türü
6. fıkradaki katalog istisnalar yeni infaz düzenlemesiyle korunmaya devam etmektedir. Bu durumda +3 yıl imkândan yararlanamayacak suçlar; TCK İkinci Kitap, Dördüncü Kısım’ın; 4. Bölümü (Devletin güvenliğine karşı suçlar), 5. Bölümü (Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar), 6. Bölümü (Milli savunmaya karşı suçlar), 7. Bölümü (Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk), Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar, Örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar olarak düzenlenmektedir. Ayrıca adalet komisyonundaki görüşmelerde; alt ve üst soya, eşe, boşanılmış eşe, beden veya ruh bakımından kendini koruyamayacak olanlara, kadına ve çocuklara yönelik kasten öldürme suçu ile cinsel dokunulmazlığa karşı suçları işleyenler de kapsam dışına çıkarılmıştır.
Yukarıdaki suçlar bakımından ne açığa 3 yıl erken geçiş, ne de denetimli serbestlikten 3 yıl erken yararlanma söz konusu olmayacaktır.
5.3. Açığa Ayrılma Koşulları
Yine Geçici 10/6. maddeye göre; hükümlünün toplam hapis cezası,
- 10 yıldan az ise: Kapalı cezaevinde en az 1 ay kalmalıdır.
- 10 yıl ve üzeriyse: Kapalı cezaevinde en az 3 ay kalmalıdır.
Ayrıca, normal mevzuata göre (5275 m.14, 89 ve ilgili yönetmelik) açık ceza infaz kurumuna ayrılmasına 3 yıl veya daha az süre kalmış olmalıdır.
Bu şartlar oluştuğunda hükümlü, 3 yıl daha erken açık ceza infaz kurumuna ayrılabiliyor.
Teklif sadece yeni infaz düzenlemesi ile yararlanacakların sayısını değiştirmeyi öngörmekte olup buradaki süre ve oranlarda bir değişiklik getirmemektedir.
5.4. Denetimli Serbestliğe Geçiş Koşulları
Geçici 10/6. maddeye göre, hükümlünün en az 3 ay açık cezaevinde kalmasıyla birlikte denetimli serbestlikten 3 yıl daha erken yararlanabiliyor. Teklif kapsamında; İnfaz Kanun’un 14. maddesine göre doğrudan açık cezaevine alınanlarla, kapalıdan açığa ayrılanlar arasında herhangi bir fark gözetilmeyeceği yeni düzenlemenin gerekçesinde özellikle vurgulanmaktadır.
Yani doğrudan açık cezaevine alınanlar da (suç tarihi ve suç türü şartlarını sağlamak kaydıyla) +3 yıl erken denetimli serbestlik imkânından yararlanabilecektir
6. Kapsam Dışında Olanlar
Teklif kabul edilse bile terör, devlet güvenliği, anayasal düzene karşı suçlar, örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar, cezalarının bir kısmı 01/08/2023 sonrası suçlardan oluşan içtimalı hükümlüler, daha önce geçici 10/2. veya 10/6. maddelerinden yararlanmış olanlar, koşullu salıverilmesi geri alınanlar ve denetimli serbestlik ihlali yapanlar, ikinci kez firar edenler 11. Yargı Paketi’ndeki infaz hukukuna ilişkin düzenlemelerden faydalanamayacaktır. Yine TBMM Adalet Komisyonu görüşmelerinde; kasten öldürme suçlarının üstsoy veya altsoydan birine ya da eş, boşandığı eş veya kardeşe, çocuğa ya da beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye ya da kadına karşı işlenmesi ile cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar kapsam dışına bırakılmıştır.
SONUÇ
Özetle yeni infaz düzenlemesi:
- Eski Geçici 10/6. maddesindeki “31/07/2023’te cezaevinde olma” şartını kaldırıp yerine “31/07/2023 ve öncesinde suç işlemiş olma” ölçütünü getirmektedir.
- +3 yıl erken açık cezaevi veya +3 yıl erken denetimli serbestlik rejimini çok daha geniş bir hükümlü kitlesine yaymaktadır.
- Ama katalog suç istisnalarını ve denetimli serbestlik ihlali, çift firar gibi infaz sistematiğindeki önceki düzenlemeleri korumaktadır.
*Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır, özel durumlarınız için mesleki danışmanlık alınız.
Av. Oğuz DEMİR